روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )

13

سفرنامه كلاويخو ( فارسى )

اما موضوع مهم ، نقل اسامى خاص تركى و فارسى است كه كلاويخو از آنها ياد كرده . بسيارى ازين نام‌ها را دوست دانشمندم ، شادروان پروفسور « خانيكوف » « 1 » مشخص و معلوم كرده و در مورد بقيه هم از « سرزنوسكى » پيروى كردم . نام جاها با نقشه‌هاى مرغوب و عالى ما معمولا به آسانى مشخص و معين مىشود ، ولى بعضى نامهاى روستاها كه بر سر راه طرابوزان به سمرقند واقع بوده و نيز برخى بندرگاههاى واقع در ساحل درياى سياه را نتوانستم مشخص كنم . بنابراين همان رسم الخط و شيوهء املاى كلاويخو را به عين نقل كردم . در بعضى موارد هم با مقايسه با يادداشتهاى خودم موفق به تصحيح اشتباهات سرزنوسكى شدم . زيرا كه خود من از تبريز تا سرخس را در 1887 و 1888 از همان راهى كه كلاويخو پيموده بود پيمودم . در ترجمه ، نامهاى كليهء اشخاص و جاها را به همان رسم الخط معمول انگليسى نقل كرده‌ام . ضمنا شيوهء املاى خاص كلاويخو را در مورد آن نامها در فهرست آورده‌ام . چون به زبان ارمنى آشنايى نداشتم ، در مورد تعيين و تشخيص سومارى يا « سورمالو » « 2 » بايد از آقاى « ا . گ . اليس » « 3 » سپاسگزارى كنم كه يادداشتى در آن باره به فصل هفتم افزوده‌اند و اين شهر مهم قرون وسطائى را كه به نظر من كلاويخو تنها جهانگردى است كه در يك قرن پيش از نابودى آن ، به آنجا گام نهاده شناسانده‌اند ، ازينها گذشته مديون ياريهاى آقاى « ج . ب . ترند » « 4 » هستم . ايشان در زمان اقامت در مادريد هر دو نسخهء كتابخانهء ملى آنجا را بخاطر من مورد مطالعه و آزمايش قرار دادند و برخى جمله‌ها را كه من در آنها باشكال دوچار شده بودم با هم مقايسه كردند . همچنانكه يادآور شدم شگفتست كه سرزنوسكى هيچ ذكرى ازين دو نسخهء خطى نميكند و چنان كه از بررسى دقيق آقاى ترند برميآيد نسخهء دوم يعنى نسخهء قرن شانزدهم ( 1582 ) سفر نامهء كلاويخو با نسخهء اول يعنى نسخهء قرن پانزدهم اين سفرنامه مطابقه و مقايسه نشده است . بسيار بجاست كه اينك يك چاپ جديد ازين كتاب توسط يك محقق

--> ( 1 ) - Khanikoff ( 2 ) - Sumari ( Surmalu ) ( 3 ) - A . G . Ellis ( 4 ) - J . B . Trend